Mijn Laatste Tante

door Yanti Mualim

Het overlijdensbericht van tante Hetty op donderdag 6 augustus 2015 kwam niet onverwachts. Het ging al een tijd niet zo goed met mijn 94 jarige tante.

Oma in het midden en tante Hetty recht vooraan

Oma in het midden en tante Hetty rechts vooraan

Tante Hetty is overleden op de dag dat Japan herdacht dat 70 jaar geleden de atoombom op Hiroshima viel. Ze was dus 24 jaar toen Japan capituleerde en enkele dagen later Soekarno de Indonesische onafhankelijkheid proclameerde. De Hollandse tijd, de oorlog, de Japanse bezetting had ze allemaal bewust meegemaakt. Ze had me veel verteld over haar kindertijd, haar jonge jaren en over de periode van hard werken, haar moeder helpen om aan geld te komen. Maar iedere keer benadrukte ze dat ze een leuke jeugd had en dat ze een mooi leven heeft gehad.

Tante Hetty was een jongere zus van mijn moeder en de langst overlevende van de 12 kinderen van mijn opa en oma. Mijn opa en oma hadden 12 kinderen, 10 meisjes en 2 jongens. Ze woonden in Purwokerto, een dorpje in Midden Java. Als kind ben ik daar vaak geweest toen oma nog leefde. In mijn herinnering was het een eenvoudig maar groot huis met een behoorlijk groot stuk grond eromheen. Mijn oma was analfabeet omdat ze nooit naar school was geweest. Mijn opa kon lezen en schrijven en dat was heel wat in die tijd, dat heb ik van verhalen gehoord, want zelf heb ik hem nooit gekend. Hij was jong gestorven.

Eigenlijk besefte ik pas later hoe flink mijn oma moest zijn om 12 kinderen groot te brengen. Ze stond er op dat haar kinderen naar school gingen. Zelf had ze heel graag naar school willen gaan, maar in die tijd werden meisjes voorbereid voor het huwelijk. Ze benijde mijn opa omdat hij wel naar school was geweest en volgens mijn moeder vond mijn oma hem niet zo flink. Het was ook mijn oma die alles aan deed opdat de kinderen naar school konden gaan. Ze moest geld verdienen om alles te bekostigen. Heel vroeg in de ochtend ging ze koekjes maken om vervolgens 4 uur in de ochtend met de ‘dokar’ (koets) naar de markt te gaan om de koekjes te verkopen. En dat deed ze iedere dag.

Volgens tante Hetty was oma een bijzondere vrouw, een warm persoon met een groot hart en zeer vooruitstrevend. Het was ook mijn oma die een melkerij was begonnen en dat was een belangrijke bron van inkomsten voor het grote gezin. Dan denk ik meteen aan een ring die mijn moeder van oma had gekregen als dank omdat mijn moeder kordaat had gehandeld en daarmee een MKZ-uitbraak had weten te voorkomen. Mijn moeder had wat medische kennis omdat ze vroedvrouw was.

Uit de verhalen kon ik opmaken dat de 12 kinderen van opa en oma min of meer op een natuurlijke wijze groepjes zijn gaan vormen volgens leeftijd. Dus tante Hetty, tante Lilly en tante Lien de drie jongsten gingen als kinderen veel met elkaar spelen. De bijzondere band bleef, ook toen ze volwassen en zelfs oud waren. Mijn moeder had dat met haar broer oom Jan, en haar zus tante Annie. Wat ik bijzonder vind van mijn tantes en mijn ooms is dat ze zo gehecht zijn aan elkaar. Zowel mijn moeder als tante Hetty vonden dat het aan oma te danken is. Ze was als moeder de verbindende factor en heeft de kinderen altijd geleerd om goed voor elkaar te zijn.

En nog iet ‘ouderwets’ wat ik me van oma kon herinneren: dat een jongere respect moet hebben voor een oudere en een oudere gehoorzaamt. Voor tante Hetty die bij de drie jongsten hoort was dat niet moeilijk. Ik weet niet of het haar aard is of door de omstandigheden, maar bij mij kwam ze over als een persoon die zich makkelijk kan schikken in alle omstandigheden. Ze eiste weinig en was snel tevreden. Ze vertelde me dat ze als kind afdankertjes van haar oudere zusters kreeg, en ik kon geen jaloezie bespeuren in haar stem.

Ze weet het leven aangenaam te maken door tevreden te zijn met wat er is en vriendschap te sluiten met haar omgeving. Als lerares was ze geliefd bij haar leerlingen, ze verstond de kunst om mensen leergierig te maken zonder autoritair te zijn. Lesgeven heeft ze tot een hoge leeftijd gedaan. Ze hield haar kennis op peil en las veel. Alleen de laatste jaren ging het moeizaam omdat haar ogen slechter werden.

Mijn laatste tante is er niet meer, maar de herinnering blijft. “Ik heb een mooi leven gehad” Hiermee is het hoofdstuk van de generatie van mijn moeder voltooid.

Opa en Oma met hun 12 kinderen

Opa en Oma met hun 12 kinderen

 

Advertenties

5 thoughts on “Mijn Laatste Tante

  1. De foto’s voeren je weer terug naar de tijd dat je zelf klein was in Indonesie. Met tante Hetty kreeg wat meer te maken toen ik in 1957 voorbereid werd om naar Holland te gaan en wel in het bijzonder om de taal beter te beheersen. Zin om naar Nederland te verhuizen had ik bepaald niet en dus ook niet om de taal te leren, maar het moest. Tante Hetty werd gevraagd om mij dat bij te brengen, waar ik mij aan probeer te onttrekken door mij in het grote huis te verstoppen als ze kwam. Als kind kon ik mij ook iets herinneren toen ze kennis kreeg van oom JanTjo wat heel leuk werd gevonden. Als volwassene denk ik terug aan de eerste keer dat ik met Carla in 1980 in Jakarta bij haar logeerde en dat ze met ons meereisde naar Purwokerto om kennis te maken met de familie. Ze was heel vriendelijk en wilde je naar de lekkerste restaurant brengen en dit was in Jakarta waar je ikan kipas kon eten, wat inderdaad erg lekker was.
    Toch met weemoed denk ik aan haar terug mede omdat zij de laatste van haar generaties was en dat ik dus behoorlijk ben opgeschoven in de lijn van de generaties.
    Djien Houw

  2. Pingback: Mijn laatste tante | Java Post

  3. Over bekende Chinese families in Ned Indie.Lees het boek: ANNY TAN. Een vrouwen leven in Indonesie, Nederand en China.Door LEONARD BLUSSE. 368 blz.Uitgeverij Maarten Muntiga BV, AMS.Ook interessant is NONYA SEMARANG ( Oei Hoei Lan) geschreven door Liem Twan ling, 1978 met voorwoord van Madame WELLINTON KOO (Oei Hoei Lan.1898-1995).

  4. Beste Yanti Mualim, met belangstelling en herkenning heb ik je blog gelezen. Ken je het Chinese Indonesian Heritage Center, CIHC, zie Faceboek of website? Je verhaal zou daar uitstekend passen en zeker veel ‘lotgenoten’ vinden. Vriendelijke groet, Li Lian

  5. Pingback: RN Service Indonesia… Ranesi! | Calling Holland

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s